Jeśli jesteś właścicielem tej strony, możesz wyłączyć reklamę poniżej zmieniając pakiet na PRO lub VIP w panelu naszego hostingu już od 4zł!
Strony WWWSerwery VPSDomenyHostingDarmowy Hosting CBA.pl

Seston

Bioseston

Abioseston

Podział organizmów planktonowych ze względu na wielkość

Zooplankton

Fitoplankton

Budowa komórki

Plazmoliza

 

Seston – jest to wszystko co w jakikolwiek sposób da się odecedzić z wody. Są to więc wszystkie ciała unoszące się w wodzie lub na jej powierzchni. Dzieli się na:

Część żywa, tzw. Bioseston,

Część martwa, tzw. Abioseston (trypton)

 

Bioseston tworzą:

·         Plankton (fitoplankoton – rośliny i zooplankton-zwierzęta)  - małe organizmy biernie unoszące się w wodzie

·         Neuston – organizmy takie jak w planktonie, ale zamieszkujące powierzchniową warsterwkę wody, tzw. Błonkę powierzchniową. Podczas fal czasem Neuston przechodzi czasowo do Planktonu

 

Abioseston tworzą zawiesiny drobnych cząstek mineralnych zwietrzałych skał i szczątków obumarłych roślin i zwierząt w różnym stopniu rozkładu.

W zależności od pochodzenia wyróżniamy:

·         trypton autochtoniczny - przeważają w nim szczątki organizmów planktonowych żyjących w danym zbiorniku;

·         trypton allochtoniczny - materiał obcego pochodzenia naniesiony z innych środowisk wodnych, spłukany z lądu lub nawiany przez wiatr (np. pyłki roślin, ziarna skal itp.).

 

Organizmy planktonowe w zależności od wielkości możemy podzielić na:

·         makroplankton - o wielkości powyżej 2 mm (np. Daphnia magna):

·         mezoplankton - widoczne już gołym okiem (wielkość 0,2-2,0 mm) większe organizmy, takie juk np. skorupiaki planktonowe (rozwielitka - Daphnia pulex, oczlik Cyclops strenuus)',

·         mikroplankton - organizmy widoczne pod mikroskopem, o średnicy 20-200 mikrom; należy tu większość glonów planktonowych;

·         nanoplankton - drobne organizmy o średnicy (wraz z wyrostkami) 2-20 mikrom, nie dające się odłowić tradycyjną siatką planktonową (z gazy młynarskiej nr 25, czvli o średnicy oczek wynoszącej 55 mikrom);

·         pikoplankton - organizmy najdrobniejsze o wielkości mniejszej niż 2 mikrom.

 

Plankton zwierzęcy dzielimy na:

·         Pierwotniaki (Protozoa) które dzielą się na:

·         korzenionóżki (Rhizopoda) - poruszające się za pomocą nibynóżek służących również do pobierania pokarmu, np. ameba (Amoeba proteus);

·         wiciowce (Flageltata) posiadające jedną lub kilka wici. wiele z nich to ga¬tunki samożywne. np. euglena (Euglena viridis):

·         orzęski (Ciiiala) - poruszające się za pomocą rzęsek, mają charakterystyczny aparat jądrowy w postaci dwu różnych jąder (makronukleus i mikronukleus) i przechodzą proces koniugacji, np. pantofelek (Paramecium caudatum).

·         wrotki (Rot Moria) to drobne dwubocznie symetryczne zwierzęta z urzęsioną tarczą na przodzie ciała, na której znajduje się otwór gębowy. Mają gardziel zaopatrzoną w aparat żujący, np. Kerateila cochlearis, Kellicotlia longispina.

·         Skorupiaki planktonowe (Crustać ca) to segmentowane, pokryte pancerzem zwierzęta, których ciało jest złożone z głowy, tułowia i odwłoka, zaopatrzone w czułki i odnóża, np. rozwielitka (Daphnia). ciczlik (Cyclops).

 

Plankton roślinny:

·         Fitoplankton. czyli plankton roślinny, stanowią:

·         Sinice - znaczne rozmiary, czasem tworząca kolonie i plechy. Ogromna większość sinic to fotoautotrofy. produktem fotosyntezy jest u nich skrobia sinicowa. Oprócz chlorofilu i ß-karotenu mają barwnik niebieski fikocyjaninę oraz czerwony - fikoerytrynę. W zależności od stężenia ww. barwników sinice przybierają różną barwę. Są organizmami nieruchliwymi, bardzo rozpowszechnionymi w różnych biocenozach, zwłaszcza zanieczyszczonych. Często tworzą zakwity, niekiedy o niezwykłym zabarwieniu.

·         Złotowiciowce (Chrysophyceae) - większość to jednokomórkowe glony poruszające się za pomocą wici. W chromatoforach oprócz chlorofilu i ß-karotenu mają zółte ksantofile - głównie fukoksantynę. Materiałem zapasowym jest wielocukier chryzolaminaryna (chryzoza) oraz tłuszcze. Są glonami wód chłodnych, dlatego lubią górskie potoki i jeziora, a w akwenach nizinnych masowo pojawiają się w chłodnych porach roku: wiosną i zimą.

·         Różnowiciowce (Xantophyceae) - glony jednokomórkowe, kolonijne lub nitkowate. Stadia ruchliwe są opatrzone dwiema wiciami. Produktem asymilacji jest tłuszcz. Żyją na ogół w wodach mało zanieczyszczonych, choć o ich występowaniu i ekologii ciągle niewiele wiadomo.

·         Okrzemki (Bacillariophyceae) - jednokomórkowe, niekiedy tworzące kolonie, mają brunatne, oliwkowe lub żółte chromatofory. Produktem asymilacji jest tłuszcz, wolutyna i chryzolaminaryna. Komórki są okryte dwudzielnym krzemionkowym pancerzykiem o bardzo skomplikowanej strukturze. Najlepiej rozwijają się w wodach czystych i o dużej zawartości tlenu.

·         Eugleniny (Euglenophyta) - jednokomórkowe glony poruszające się za pomocą wici wyrastających z wgłębienia znajdującego się z przodu komórki. Tu znajduje się też czerwona plamka oczna (stigma) oraz system wakuoli pulsujących. Protoplast jest nagi, bez ściany komórkowej. Eugleniny mają zielone chromatofory, a produktem fotosyntezy jest paramylon lub tłuszcz. Mogą odżywiać się również saprotroficznie lub zootroficznie Występują masowo w wodach zanieczyszczonych, choć istnieją gatunki występujące tylko w wodach czystych.

·         Bruzdnice (Dmophvceae) - przeważnie jednokomórkowe, tylko nieliczne tworzą kolonie. Mają protoplast okryty celulozowym pancerzykiem złożonym z wielobocznych tarczek, w którym są umiejscowione dwie bruzdy (stąd nazwa grupy) - poprzeczna i podłużna. Organellami ruchu są dwie wici, każda leżąca w jednej z bruzd. Bruzdnice mają brązowe chromatofory. a produktem fotosyntezy jest u nich skrobia i tłuszcz. Na ogół unikają wód zanieczyszczonych. Ogromna większość występuje w morzach, niektóre mają zdolność świecenia.

·         Kryptofity (Crvptophyceae) glony o nagich komórkach poruszające się za pomocą wici, mające różnobarwne chromatofory (najczęściej oliwkowozielone) Produktem asymilacji jest skrobia. Występują najczęściej w niewielkich zbiornikach z zanieczyszczoną wodą, zawsze w towarzystwie euglenion, niekiedy tworzą zakwity.

·         Zielenice (Chlorophyta) - glony o bardzo różnej postaci i różnym stopniu organizacji - od drobnych, jednokomórkowych, poprzez kolonijne, nitkowate, do dużych. tworzących okazałe plechy (te ostatnie nie wchodzą w skład planktonu, lecz prowadzą osiadły tryb życia). Chromatofory u zielenic są zielone i nazywają się chloroplastami, mają bowiem podobny skład do występującego u roślin naczyniowych. Produktem asymilacji jest skrobia. W obrębie zielenic wyróżnia się trzy duże grupy (z których tylko pierwsze dwie mogą wchodzić w skład planktonu): zielenice właściwe, sprzężnice, ramienice. Żyją we wszystkich typach zbiorowisk wodnych, w rozmaitych warunkach siedliskowych.

·         glaukofitów (Glaucophyta)

·         haptofitów (Haptophyce ae)

·         rafidofitów (Raphidophyceae).

 

Budowa komórki

Składniki plazmatyczne

Składniki nieplazmatyczne

Komórka roślinna jest zbudowana ze ściany komórkowej i protoplastu, który jest bryłką cytoplazmy osłoniętą błoną cytoplazmatyczną. W cytoplazmie znajdują się organelle komórkowe pełniące określone funkcje fizjologiczne. Typową komórkę roślinną tworzą składniki plazmatyczne i nieplazmatyczne.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Składniki plazmatyczne to:

·         błona cytoplazmatyczna (plazmalemma) - błona elementarna o selektywnej przepuszczalności; współuczestniczy ona w kontaktowaniu się komórek, wydzielaniu pozakomórkowym i tworzeniu ściany komórkowej;

·         jądro komórkowe - otoczone podwójną błoną elementarną, która w pewnych miejscach tworzy tzw. pory. a w innych przechodzi bezpośrednio w rctikulum endoplazmatyczne; materiał genetyczny w jądrze występuje w postaci chromatyny którą stanowi DNA (kwas dezoksyrybonukleinowy) połączony z białkami histonowymi; z chromatyny w trakcie podziału komórki wyodrębniają się chromosomy;

·         mitochondria - centra energetyczne komórki otoczone dwiema równoległymi błonami elementarnymi, z których wewnętrzna wpukla się do wewnątrz, tworząc tzw. grzebienie mitochondrialne; kształty mitochondriów mogą być kuliste, podłużne lub elipsoidalne:

·         rybosomy - ciałka zbudowane z białka i RN A (kwas rybonukleinowy). złożone z dwóch podjednostek. których funkcją jest synteza białka; rybosom przyłącza się do łańcucha mRNA (informacyjny RNA) i przesuwając się wzdłuż niego, buduje łańcuch białkowy z aminokwasów przynoszonych przez tRNA (transportujący RNA): w komórkach o intensywnej syntezie białka spotyka się liczne rybosomy przyłączone do jednej, wspólnej nici mRNA; takie zespoły nazywamy polirybosomami: rybosomy są rozmieszczone nie tylko w cytoplazmie podstawowej, ale także na błonach retikulum endocytoplazmatycznego;

·         lizosomy - jednobłoniaste twory zawierające liczne enzymy hydrolityczne: błona lizosomów jest trudno przepuszczalna, dlatego trawienna funkcja enzymów występujących w lizosomach ujawnia się dopiero po uszkodzeniu ich błony; enzymy lizosomalne trawią materiały zapasowe oraz składniki protoplastu konieczne do ich przebudowy i odnowy, a także pełnią funkcję wewnątrzkomórkowego oczyszczania z szkodliwych substancji; lizosomy biorą też udział w trawieniu pozakomórkowym;

·         aparat Golgiego - zbudowany z błon elementarnych układających się w sys¬temy płaskich woreczków, ułożonych równolegle i wygiętych w kształt spodeczka; na brzegach woreczków tworzą się liczne rozdęcia, które następnie odrywają się jako kuliste pęcherzyki; aparat Golgiego bierze udział w budowie ściany komórkowej, wytwarzaniu cukrów i śluzów, odtruwaniu komórki oraz w odnawianiu błony komórkowej;

·         retikulum endoplazmatyczne - zbudowane z błon elementarnych tworzących system kanałów i cystern przecinających cytoplazmę podstawową w różnych kierunkach; wyróżnia się retikulum szorstkie (granularnee) z rybosomami na powierzchni i gładkie (agramularne);

·         plastydy - wyróżnia się tu:

1.      proplastydy - formę wyjściową do wszystkich rodzajów plastydów, występują w młodych, tzw. embrionalnych komórkach;

2.      leukoplasty - plastydy bezbarwne, powstają z proplastydów w ciemności, a więc w tych komórkach, które są umieszczone w podziemnych częściach roślin bądź w częściach nadziemnych, ale tak głęboko, że nic dochodzi do nich światło; cechą leukoplastów jest zdolność syntezy skrobi z glukozy; skrobia jest wielocukrem o charakter/e zapasowym, który odkłada się w postaci rosnących ziaren;

3.      chloroplasty - powstają albo z proplastydów albo z leukoplastów w tych częściach roślin, które są wystawione na światło; zawierają chlorofil - barwnik pochłaniający energię świetlną, niezbędny do fotosyntezy, a także w mniejszej ilości barwniki kartotenoidowe;

4.      chromoplasty - powstają z proplastydów. leukoplastów, najczęściej jednak z chloroplastów, w których chlorofil jest stopniowo wypierany przez barwniki karotenoidowe (żółte i pomarańczowoczerwone); chromoplasty występują w tkankach mało aktywnych fizjologicznie (dojrzewające owoce, jesienne liście). 

Składniki nieplazmatyczne to;

·         ściana komórkowa - zbudowana z celulozy (lub chityny - u grzybów); ściany niektórych dojrzałych komórek mogą być dodatkowo inkrustowane, np. węglanem wapnia, krzemionką, ligniną; ściana komórkowa nadaje komórce kształt i chroni ją przed wpływem czynników zewnętrznych;

·         wakuola (wodniczka) z sokiem komórkowym - jest otoczona błoną plazmatyczną, tzw. tonoplastem; sok komórkowy jest wodnym roztworem rozmaitych substancji nieorganicznych (w postaci jonów i soli) oraz organicznych (zwłaszcza kwasów organicznych, cukrów, alkaloidów, garbników, barwników, białka i aminokwasów); funkcją wakuoli jest regulacja stosunków wodnych w komórce oraz detoksykacja.

 

Komórka może występować w roztworze o:

·         większym stężeniu osmotycznym. czyli hipertonicznym; wówczas na zasadzie osmozy następuje ruch wody z komórki na zewnątrz, aż do momentu wyrównania stężeń; powoduje to zmniejszanie się objętości protoplastu i występuje zjawisko plazmolizy 

·         równym stężeniu osmotycznym. czyli izotonicznym; występuje wówczas stan zwany plazmolizą graniczną, tzn. protoplast nie wywiera na ścianę komórkową ciśnienia;

·         mniejszym stężeniu osmotycznym. czyli hipotonicznym. lub w czystej wodzie; wówczas na zasadzie osmozy komórka pobiera wodę. czyli wykazuje siłę ssącą.

 

Plazmoliza - proces tracenia wody w komórce w roztworze hipertonicznym. W wyniku tego następuje obkurczenie cytoplazmy od ścian komórki.